Było o rodzicach i trendach/tendencjach, które ich dotyczą/mogą dotyczyć. Warto więc zerknąć, jakie tendencje dominują w obszarze, moim zdaniem, radykalnie pomijanym w dyskusji o edukacji, czyli o UCZNIOWSKIM (mam wrażenie, że ucznia/uczennicy nie traktuje się podmiotowo w dyskusji o szkole i zmianach w szkole - ale to temat na inną okazję).
Przeglądając zjawiska dotyczące zmian w edukacji, wyodrębniłem kilka, które wydają się mieć bezpośredni związek z UCZNIEM. Warto je potraktować jako wyzwania (część z nich już jest tak traktowana, warto jednak przyjrzeć się im z perspektywy ucznia).
Nie przedłużając ... wśród kluczowych wyzwań edukacyjnych dotyczących uczniów można znaleźć, m. in.:
1. REFORMĘ OCENIANIA: standardy/mistrzostwo zamiast „średniej z punktów” – przechodzenie do oceniania opisu osiągnięć, kryteriów i informacji zwrotnej; przeglądy i raporty z 2024–2025 dokumentują implementację oraz spory o praktyki „equitable grading”. Trend rośnie, ale wymaga spójnego wdrożenia (tak, Paweł, wiem, że u nas jest inaczej, ale u nas wiele rzeczy jest inaczej).
2. „ORACY” — mówienie i słuchanie jako kompetencje kluczowe [Oracy to termin określający umiejętność skutecznego mówienia i słuchania – w taki sposób, aby wyrażać swoje myśli jasno, uczestniczyć w dyskusji, prezentować idee i rozumieć perspektywę innych; można powiedzieć, że jest to „kompetencja mówienia” analogiczna do „literacy” (czytanie i pisanie) czy „numeracy” (liczenie)] – oracy staje się filarem obok czytania i pisania (pojawiają się również postulaty włączenia do podstawy programowej).
3. EDUKACJA SPOŁECZNO-EMOCJONALNA JAKO STANDARD – większość szkół deklaruje regularne działania SEL; analizy pokazują, że programy uniwersalne, kierowane do wszystkich uczniów niezależnie od poziomu umiejętności, skutecznie wspierają rozwój kompetencji społecznych, emocjonalnych i poznawczych. Badania potwierdzają, że tego typu podejście przynosi trwałe korzyści zarówno dla wyników w nauce, jak i dla dobrostanu psychicznego dzieci i młodzieży.
4. NAUKA NA ZEWNĄTRZ – jest coraz więcej badań potwierdzających, że systematyczny czas na świeżym powietrzu, ogrody szkolne i dydaktyka terenowa wzmacniają dobrostan, motywację i wyniki; wszystko wskazuje na to, że idą dobre czasy dla tzw. "outdoor education".
5. PÓŹNIEJSZE GODZINY ROZPOCZĘCIA ZAJĘĆ W SZKOŁACH PONADPODSTAWOWYCH – narasta konsensus naukowy łączący późniejszy start z lepszym snem, nastrojem, frekwencją i bezpieczeństwem; kolejne kraje regiony rozważają lub wdrażają zmiany; chrono-learning to kolejna tendencja po chrono-working.
6. POWRÓT DO EDUKACYJNEGO "LOW-TECH" – fala krajowych/regionalnych zakazów/silnych ograniczeń smartfonów w szkołach z argumentacją o koncentracji i klimacie klasy; coraz więcej badań potwierdza poprawę wyników po pozbyciu się telefonów/ekranów z lekcji.
7. FREKWENCJA JAKO PRIORYTET SYSTEMOWY – po pandemii utrzymuje się wysoki poziom absencji; strategie szkół to m.in. doradztwo frekwencyjne, zespoły przy każdej szkole, partnerstwa zdrowotne i programy społecznościowe. Dane i raporty z lat 2024–2025 pokazują niewielką poprawę w tym obszarze, ale problem ciągle istnieje.
Dane o tych zjawiskach pochodzą z kilku źródeł, m. in. . Education WeekTaylor & Francis OnlineThe Thomas B. Fordham Institute, RAND CorporationScienceDirect, PMCbesjournals.onlinelibrary.wiley.comMDPI czy Guardiana. Warto jednak poszperać w sieci, żeby zobaczyć, że pisze się o nich w coraz większej liczbie miejsc.
Za jakiś czas wrzucę trendy, które obejmują nauczycieli_lki (jeszcze trochę szperam w ich poszukiwaniu). Wtedy będzie można dokonać kilku porównań i stworzyć nieco szerszy obraz zjawisk, które organizują zmiany w obszarze edukacji.
Piotr Wasyluk
właściciel firmy @Wasyluk Projektowanie Kreatywne, doktor nauk humanistycznych i nauczyciel akademicki z wieloletnim doświadczeniem dydaktycznym, moderator design thinking, specjalista i praktyk w zakresie projektowania ekosystemów usług, modeli biznesowych i nowoczesnych marek, analityk trendowy, trendwatcher i projektant, który wiedzę o przyszłości wykorzystuje do tworzenia innowacyjnych rozwiązań w organizacjach, autor raportów trendowych i wielu publikacji naukowych,
twórca autorskiej metody projektowania z wykorzystaniem trendów – praktycznej analizy trendów.
